[ Blog ]

Wielkanoc obrządku wschodniego, grekokatolicka i prawosławna

W Kościołach Prawosławnych oraz Katolickich Kościołach obrządku wschodniego Wielkanoc określana jest Woskresienije Christowo czyli Zmartwychwstaniem Chrystusowym, ale też Zmartwychwstaniem Pańskim lub Paschą Chrystusową.

To święto ruchome, które wypada w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Ponieważ prawosławni posługują się do dziś kalendarzem juliańskim wynikają stąd znaczne różnice w obliczaniu i obchodzeniu tego święta w stosunku do wyznawców obrządku rzymskokatolickiego. Czasem terminy się pokrywają, najczęściej jednak prawosławni i grekokatolicy świętują później, nawet pięć tygodni po katolikach. Różnica wynika z tego, że katolicy świętują Wielkanoc zawsze w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Cerkiew dodaje do tego jeszcze jeden warunek: niedziela wielkanocna musi przypadać po zakończeniu Paschy żydowskiej (to także święto ruchome), bo dla wyznawców prawosławia oba święta są silnie ze sobą związane.

Kiedy prawosławna i greckokatolicka Wielkanoc w roku 2019 i 2020?

W roku 2019, Wielkanoc obrządku wschodniego przypada 28 kwietnia 2019, tydzień po obchodzonych w Polsce świętach Wielkanocy obrządku rzymskokatolickiego (21 kwietnia 2019). Podobnie będzie w roku 2020: prawosławna i greckokatolicka Wielkanoc będzie świętowana 19 kwietnia 2020, zaś “polska” Wielkanoc rzymskokatolicka tydzień wcześniej, czyli 12 kwietnia 2020.  

Celowo dajemy to w cudzysłów, “polska” czy “ukraińska” to oczywiście uproszczenia, mówimy o święcie wyznawców obrządków wschodnich (prawosławie i grekokatolicyzm), w odniesieniu do rzymskokatolików dominujących w Polsce.

W Wielką Sobotę do późnej nocy w cerkwiach adorowane są płaszczenice (rodzaj ikon-całunów) z wizerunkiem Chrystusa złożonego do grobu. W tym dniu, podobnie jak to jest u wyznawców kościoła rzymskokatolickiego, grekokatolicy święcą pokarmy.

Podobnie jak w katolicyzmie w nocy z Wielkiej Soboty na Niedzielę Wielkanocną celebruje się czas oczekiwania na zmartwychwstanie Jezusa. Odprawiana jest uroczysta jutrznia, w trakcie której wierni dokonują symbolicznego obrządku na pamiątkę odsunięcia kamienia z grobu Chrystusa. Po odprawieniu porannej procesji ksiądz trzykrotnie uderza w drzwi cerkwi. Tego dnia liturgia jest bardzo uroczysta, kończy okres postu, dodatkowych umartwień, wyciszenia i pokuty.

Grekokatolicy rozpoczną Wielkanoc od świątecznego śniadania. Nieodłącznym elementem świąt jest dzielenie się jajkiem i pozdrawianie się słowami “Chrystus zmartwychwstał” (“Христос воскрес”). Wierni wspomną też zmarłych.

Przez tydzień drzwi cerkwi pozostają otwarte i każdy może korzystać z przykościelnej dzwonnicy. Dzwony maja obwieszczać radość ze zmartwychwstania Jezusa.

Niesamowita podróż – warsztaty fotograficzne na Kresach. Najpiękniejsze cerkwie w Bieszczadach ukraińskich zwiedzimy podczas świąt Wielkanocy obrządku wschodniego. Fotografować będziemy prawosławne i greckokatolickie zwyczaje i obrządki wielkanocne, pejzaż wsi malowniczo położonych wśród gór, miasteczka kresowe, najstarsze ukraińskie drewniane cerkwie – słowem odbędziemy sentymentalną podróż na wschód, na historyczne Kresy. Wieczorem na noclegu m.in. spora porcja informacji teoretycznych na wykładach oraz… uroczysta kolacja wielkanocna.

Informacje i zapisy »